KPK-CASE-0029 · Tragedy of the Commons

Nog eentje voor mij?

Vier krabben staan met kleine netten rond een gedeelde getijdenpoel met vissen. — Illustratie bij het verhaal · Kopke Krab

11–14 jaar · 20–30 minuten · 1–4 spelers

Vier krabben vissen uit dezelfde poel. Een extra vis is fijn voor degene die hem vangt. Maar die vis zit daarna niet meer in de poel. Overgebleven vissen kunnen voor nieuwe vissen zorgen. Kopke wil weten: hoeveel kunnen we vandaag nemen zonder morgen alles kwijt te zijn? En helpt het als iedereen daar samen een regel voor afspreekt? Je kunt het proberen, de voorraad volgen en opnieuw beginnen met andere afspraken.

Op het scherm

De poel begint met twintig vissen en kan er maximaal vierentwintig bevatten. Vier krabben vragen elk nul tot vier vissen.
Na de vangst komen er nieuwe vissen bij: de helft van wat overblijft, naar beneden afgerond, tot maximaal vierentwintig. Bij nul groeit niets aan.
Kies jouw vraag en de zichtbare vaste vraag van de drie andere fictieve krabben. Probeer ook een gezamenlijke limiet van één of twee per krab.
Bij te weinig vis wordt één voor één verdeeld; elke ronde begint een andere krab. De tabel toont de werkelijke vangsten. Vergelijk minstens vijf rondes en start opnieuw voor een eerlijke vergelijking.

Op tafel: De poel op tafel

Benodigd: 24 visfiches, vier schaaltjes, een rekenblad. Leg bij de start 20 fiches in de poel en 4 in de reserve.

Iedere speler schrijft tegelijk een vraag van nul tot vier op. Open de briefjes samen.
Verdeel volgens de vragen. Bij tekort geef je om de beurt één vis aan spelers die nog iets tegoed hebben; wissel iedere ronde wie begint.
Tel wat overblijft. Voeg de helft daarvan, naar beneden afgerond, toe vanuit een voorraad fiches; teken extra fiches als de reserve niet volstaat. Stop bij 24 in de poel.
Speel vijf rondes. Begin daarna weer bij 20, spreek vooraf een limiet af en vergelijk de ontwikkeling. Bespreek ook wie de afspraak controleert.

Praat verder

Wie krijgt het voordeel van een extra vis, en wie merkt later het gevolg?
Welke afspraak hield de poel in jullie reeks bruikbaar?
Wat zouden jullie moeten weten voordat je deze regel bij een echte poel gebruikt?

Voor de begeleider

Doel: Eigen vangst en gedeelde voorraad over meerdere rondes volgen en de gevolgen van gezamenlijke regels vergelijken.

Dit is een transparant speelgoedmodel, geen ecologische voorspelling. Bij maximaal één vis per krab per ronde blijft de startvoorraad in dit model behouden of groeit zij. Een limiet van twee is niet onder alle omstandigheden duurzaam: uit twintig gaat de voorraad bij vier vangsten van twee naar achttien, daarna vijftien. Regels, naleving, beginvoorraad en aangroei doen ertoe. Laat bestuurde samenwerking slagen; een gemeenschappelijke bron hoeft niet onvermijdelijk in te storten. De andere krabben volgen zichtbare vaste spelregels en zijn geen nagebootste echte deelnemers.

Eventuele brug naar AI

Gedeelde leestijd is beperkt: meer automatisch gemaakte berichten kunnen meer aandacht vragen. Dat is een vergelijking met een beperkte bron; kennis zelf is niet letterlijk een visvoorraad.