Samen aan tafel
Veel punten. Goed gedaan?
15–20 minuten · 1–4 spelers
Het strand moet schoon. Kopke Krab verzint een wedstrijd: één punt per opgeraapt stukje papier. Een vriend heeft een idee. Hij scheurt een groot stuk eerst in tweeën, en die stukken nog eens in tweeën. Vier punten! Krab heeft met één groot stuk maar één punt verdiend. Toch is er evenveel papier van het strand verdwenen. “Wie heeft er nu beter opgeruimd?” vraagt Krab. Misschien moet eerst duidelijk worden wat de punten eigenlijk meten.
Ontwerp een betere opruimwedstrijd
Nodig: Vier even grote papieren vierkanten, schaar, twee scorebladen. Speel op tafel en verzamel alle snippers.
- Spreek af dat elk vierkant vier eenheden weegt. Ronde A beloont ieder opgeraapt stuk met één punt.
- Laat twee teams dezelfde hoeveelheid papier opruimen, het ene in grote stukken en het andere in kwartjes. Tel stukken én oorspronkelijke vierkanten.
- Ontwerp een nieuwe regel. Voorspel eerst of die regel hetzelfde doel beter meet. Speel opnieuw.
- Zoek ook een situatie waarin punten per stuk wél bruikbaar zijn, bijvoorbeeld bij vooraf gelijke, niet deelbare blokjes.
Praat verder
- Wat wilden we bereiken? Wat telden we?
- Kun je méér punten halen zonder méér papier op te ruimen?
- Welke nieuwe omweg zou jouw verbeterde regel kunnen uitnodigen?
Voor de begeleider
Wat onderzoeken we? Het doel, de telling en een manier om de telling te beïnvloeden uit elkaar houden.
De omweg is bewust ingebouwd in dit speelgoedmodel. Dat demonstreert een mogelijk verschil tussen maat en doel; het bewijst niet dat mensen altijd valsspelen of dat alle cijfers slecht zijn. Goodhart en Campbell bieden verwante aandachtspunten bij het sturen op indicatoren, geen universele voorspelling voor iedere situatie. Gewicht is in dit spel de vastgelegde maat voor schoonmaken. In het echt kunnen soort afval, gevaar, oppervlakte en inspanning eveneens relevant zijn. Houd die uitbreiding voor het nagesprek.
En met AI?
Een systeem krijgt punten voor veel antwoorden. Welke extra controle is nodig om ook de bruikbaarheid van die antwoorden te beoordelen?
Oorspronkelijke vraag: Goodhart / Campbell. Deze kinderbewerking is onderdeel van de Kopke Krab-reeks van KopKen.