Gedachte-experiment

Mary ziet voor het eerst rood

Kun je alles over iets weten en toch iets nieuws ervaren?

Mary kent alle natuurkundige feiten over kleur. Maar ze zag nog nooit rood.

Een gedachte-experiment begint met “stel je voor…”. Je spreekt af wat er in het verhaal geldt en onderzoekt wat daaruit volgt.

Lees mee en kies ↓Meteen proberen

Bewerkt naar Mary’s Room / Knowledge Argument uit ArtiProof.

Een persoon beschikt over volledige beschrijvende kennis maar mist een ervarings- of vaardigheidsdimensie; het beeld contrasteert informatie met kunnen. — Tekening bij het oorspronkelijke verhaal op ArtiProof. Ons verhaal is daarvan afgeleid.

01 · Lees mee

Stel je iets bijna onvoorstelbaars voor

Mary leeft in een volledig zwart-witte omgeving. Via zwart-witte boeken en schermen leert ze álle fysieke feiten over kleur en zien: alles over licht, ogen en wat er in de hersenen gebeurt. Echt alle details. Dat is de afspraak van dit gedachte-experiment.

Op een dag stapt ze naar buiten en ziet ze voor het eerst een rode tomaat.

Wat zou jij zeggen of doen? Je hoeft nog geen oplossing te hebben.

Probeer het zelf

Wat verandert er voor Mary?

Stel: Mary weet alle fysieke feiten over kleur. Dan ziet ze voor het eerst rood. Wat denk jij dat erbij komt?

Voor het zien

Alles over licht, ogen en hersenen; nog nooit zelf een kleur gezien.

Na het zien

Dezelfde vraag, dichter bij huis

Een beschrijving van een lied

Iemand beschrijft het ritme en alle noten van een lied dat je nog nooit hoorde. Daarna hoor je het voor het eerst.

Kun je benoemen wat er veranderde, zonder meteen te zeggen dat alle beschrijvingen tekortschieten?

Van het scherm af

Van uitleg naar een eigen vouw

Nodig: Twee vellen papier

Iemand beschrijft hoe je een eenvoudig papieren vliegtuig vouwt. Luister eerst zonder te vouwen.
Probeer het daarna. Vraag bij één onduidelijke stap om een demonstratie.
Maak een tweede versie met een iets andere vleugel. Leg uit waarom je die verandert.

Wat kon je na de uitleg? Veranderde er iets na proberen of feedback?

Je vergelijkt uitleg, oefenen en feedback bij het vouwen. Wat zou je bij een andere vaardigheid willen proberen?

Denk nog even verder

Wat verandert
jouw antwoord?

Wanneer kan een heel goede uitleg je juist een ervaring besparen die weinig toevoegt?

Het vouwproefje gaat over oefenen met hulp van uitleg. Mary’s vraag gaat over de verhouding tussen feitenkennis en ervaring. Dat zijn twee verschillende vragen.

Waar komt dit verhaal vandaan? →

Een andere vraag proberen?

Het schip dat bleef

Een reparatie wordt twee schepen en een lastige vraag.

Naar het volgende verhaal →Zelf kiezen